Obezite tüm dünyayı etkileyen ve her geçen gün artmaya devam eden bir hastalıktır. Aynı zamanda vücutta pek çok organı etkiliyor. Bunlardan biri de gözlerimiz!

Obezite ve Katarak
Yapılan uzun süreli araştırmalarla obezitenin katarakt gelişiminde etkili olduğu saptanmış olup obez kişilerde yağ dokulardan salgılanan leptin hormonunun vücuttaki oksidatif stres seviyesini artırarak katarakt oluşumunu hızlandırdığı düşünülüyor. Ayrıca obez kişilerde artan iltihap süreçleri, obeziteye bağlı diyabet gibi damar hasarına sebep olan hastalıklar sonucunda doğal merceğin beslenemediği ve atık maddelerden temizlenemediği görüşü de mevcuttur. Tüm bunlar obez kişilerde diğer sağlıklı bireylere göre daha hızlı katarakt oluşumuna sebep oluyor.

Obezite ve Glokom
Obezitenin göz içi basıncını artırdığı çalışmalarla gösterilmiş olmakla birlikte glokom gelişimiyle doğrudan ilişkisi olduğu gösterilememiş. Ancak glokomun en önemli risk faktörü oküler hipertansiyon, yani yüksek göz tansiyonu, obez hastalarda daha sık olduğundan obezitenin dolaylı glokom risk faktörü olduğu söylenebilir. Obez kişilerde göz içi basıncı artışının sebeplerinden birincisi artan göz çevresi yağ dokusunun göze bası yapması ve göz içi basıncını artırmasıdır. İkincisi damarsal patolojiler, üçüncü mekanizma ise artan inflamasyon yani iltihap, görme sinirinde ve trabeküler ağda neden olduğu oksidatif strese bağlı olarak dokuların kendini atık maddelerden temizlemesinde yetersizlik ve dokuların beslenme bozukluklarına karşı daha hassas olması durumlarını geliştirir.

Obezite ve Sarı Nokta
Halk arasında ‘sarı nokta’ hastalığı olarak bilinen yaşa bağlı makula dejenerasyonu günümüzde yaşlı bireylerdeki en önemli körlük sebeplerinden biridir. Bu hastalığın nedenleri arasında daha önce yapılan çalışmalarda hipertansiyon ve hiperlipidemi gösterilmiştir. Obezitenin bu hastalığa olan etkisi uzun yıllardır araştırılmış ve kanıtlanmıştır. Obez kişilerde makula dejenerasyonunun normal beden kitle indeksine sahip bireylere göre daha fazla olmasının nedenleri arasında yüksek leptin hormonu ve diğer inflamatuar maddelerin yaptığı oksidatif stres gösteriliyor.

Obezite ve Retinopati
Çalışmalar, obez diyabetik hastalarda diyabetik retinopatinin (şeker hastalığına bağlı göz bozukluğu) daha erken ve sık görüldüğünü göstermiş bulunuyor. Aynı zamanda obez kişilerde tıpkı diyabet hastalarında olduğu gibi göz içindeki vasküler büyüme hormonlarında ve inflamatuar maddelerde artış izlenmiştir. Obezitenin yine leptin hormonu fazlalığı nedeniyle diyabetik retinopati ve hipertansif retinopatiye (hipertansiyona bağlı göz bozukluğu) sebep olduğu düşünülüyor. 

Obezite ve Diğer Göz Hastalıkları
Retina atardamar ve toplardamar tıkanıklığı gibi damarsal hastalıkların obez hastalarda normal bireylere göre daha fazla olduğu yapılan bazı çalışmalarda gösterilmiştir. Bu durum obezitenin sebep olduğu kan viskozitesinin, yani kanın yoğunluğunun artışıyla ilişkilendirilmiş, ayrıca yine obez hastalarda normal bireylere göre daha sık olan hipertansiyon, diyabet gibi hastalıklar, retina damarlarında tıkanıklık sebepleri arasında gözleniyor. Bu durum obeziteyi dolaylı olarak bir risk faktörü yapıyor. Daha az sıklıkla görülen obezite ilişkili diğer göz hastalıkları arasında obstrüktif uyku apnesi ile ilişkili durumlar var. Obstrüktif uyku apnesi obez bireylerde görülmekte olup, gözlerde sulanma, batma hissi ve bulanık görmeye sebep olan kuru göz hastalığına ve gevşek kapak sendromuna; santral seröz koryoretinopati, non-arteritik anterior iskemik optik nöropati gibi görmede ani kayıplara sebep olan hastalıklara neden olur.
Günümüzde obez olan bir bireyin zayıflaması ile bu hastalıkların iyileşebileceğine dair kesin sonuç gösteren bir çalışma yapılmamış ancak güncel olarak yapılan bir çalışmada obezite cerrahisi sonrası zayıflayan bireylerde göz damar yapılarında iyileşme olduğu gösterilmiş bulunuyor.

Eylül 2025

Yeni bir araştırmaya göre, göz hareketlerindeki değişiklikler hafıza kaybının erken belirtilerini ortaya çıkarıyor olabilir.

Araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, gözlerimizin hareket etme biçimindeki değişimlerin hafıza ve bilişsel sorunların erken tespiti için kullanılabileceğini ortaya koydu. Daha önce yapılan çalışmalardan yola çıkarak, beyin sağlığı sorunları tanısı olan ve olmayan kişilerde “bakış kalıplarındaki” farklılıklar tespit edildi. Çalışmaya hem genç hem de yaşlı katılımcılar dahil edildi. Katılımcıların bir kısmı, hafıza veya bilişsel işlevi etkileyen rahatsızlıklara sahipti. Gönüllüler üzerinde yapılan göz takip testlerinde, hafızası zayıf olan kişilerin görüntülere daha sınırlı alanlardan baktığı ve daha tekdüze bir bakış sergilediği görüldü.

Demansın erken belirtilerine ışık tutabilir
Çalışmada, görsel uyaranlara verilen bu doğal bakış tepkilerinin hafıza işleviyle yakından ilişkili olduğu sonucuna varıldı. Göz hareketlerindeki bu değişimlerin, beynin hafıza merkezi olan hipokampüsteki bozulmalarla bağlantılı olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, bu bulguların gelecekte demans ve Alzheimer gibi hastalıkların erken teşhisinde basit ve ekonomik bir yöntem olarak kullanılabileceğini belirtiyor.

Eylül 2025

Yakın dönem geniş kapsamlı bir araştırmanın sonuçları her gün tüketilen hazır kahvenin yaşa bağlı görme kaybına yol açabilen sarı nokta hastalığı riskini artırabileceğini ortaya koydu.

Birleşik Krallık Biobank veri tabanından alınan 500 binden fazla kişinin sağlık verileri incelendi. Araştırmada, özellikle hazır kahve tüketen bireylerde, ileri yaşlarda görme kaybına yol açan kuru tip yaşa bağlı sarı nokta riskinin arttığı saptandı. Diğer yandan, filtre kahve veya kafeinsiz kahve tüketen bireylerde benzer bir risk gözlemlenmedi. Genellikle bu hastalık 55 yaşından sonra ya da kalıtsal olarak daha erken görülebiliyor. Hastalık tedavi edilmezse görme kayıplarına yol açabiliyor. Araştırmaya katılanların görme merkezinde bir kısmının yıprandığını ve insanların okuma, araba kullanma ve yüzleri tanıma yeteneğinin etkilediği görüldü. Uzmanlar hazır kahvede kullanılan katkı maddeleri ya da üretim sürecine bağlı bazı bileşenlerin retina sağlığı üzerinde zararlı etkileri olabileceğine dikkat çekiyor.

Türk kahvesi tercih edilebilir
Sarı Nokta hastalığının risk nedenleri yaş ve kalıtımsal özelliklerdir. Diğer risk etkenleri ise hipertansiyon, sigara, beslenme şekli, lipid – kolesterol yüksekliği, güneş ışığına uzun süre maruz kalma ve obezitedir. Yaşa bağlı ve kalıtımsal etkenleri ortadan kaldırmak mümkün değildir ancak diğer risk etkenleri kontrol edilebilir. Özellikle günümüzde beslenme bozukluğu olan kişilerde sarı nokta hastalığı durumunda Akdeniz diyeti önerilmektedir. Bu nedenle yaşa bağlı sarı nokta riski yüksek olan kişiler hazır kahveden kaçınmalıdır. Hazır kahve yerine filtre kahve, Türk kahvesi ya da espresso tercih edilebilir.

Eylül 2025