İyi bir gece uykusu bir lüks değil; sağlıklı bir yaşamın temelidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, uyku kalitesi ile kronik göz hastalıkları arasındaki ilişkiye ışık tutmuştur. Özellikle glokom ile çeşitli uyku bozuklukları arasında önemli bağlantılar olduğu görülmektedir.

Glokom, genellikle “sessiz hırsız” olarak tanımlanır; çünkü hastalık ilerleyene kadar belirti vermez. Ancak yeni veriler, glokomun yalnızca görme kaybı ile değil, aynı zamanda bireylerin genel yaşam kalitesi, günlük işlevsellikleri ve hatta ruh sağlıkları ile derin ilişkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Görme alanı kaybı ilerledikçe bireylerin gece araç kullanma, merdiven inip çıkma, okuma veya yüz tanıma gibi temel yaşam becerilerinde zorluk yaşadığı saptanmıştır. Bu işlev kaybı, bireylerde artan düzeyde stres, kaygı ve sosyal izolasyona neden olabilir. Uyku bozukluklarının eşlik etmesi ise bu döngüyü daha da ağırlaştırır. Glokom hastalarında yapılan anket bazlı çalışmalarda, uyku kalitesinin düşük olduğu bireylerde depresif belirtiler ve günlük yaşam aktivitelerinde zorluk yaşama oranları daha yüksek bulunmuştur. Uyku sırasında melatonin salınımındaki bozulmaların sadece biyolojik saat üzerinde değil, ruh hali üzerinde de etkili olabileceği düşünülmektedir. Glokom sadece bir göz hastalığı değil; sistemik etkileri olan, multidisipliner yaklaşım gerektiren bir durumdur. Bu nedenle, glokom tanısı konulan bireylerde sadece göz içi basıncı kontrolü değil, yaşam tarzı alışkanlıkları, uyku kalitesi, uyku apnesi riski ve ruh sağlığı da bütüncül bir şekilde değerlendirilmelidir.

Glokom ve Uyku Düzeni: Nörolojik Bir Bağlantı
Uyku sırasında vücudumuz dinlenirken beynimiz aktif olarak çalışır; sinir hücreleri arasında yeni bağlantılar kurulur, hafıza pekiştirilir ve sinir sistemi dengelenir. Ancak uyku kalitesindeki bozulmalar, bu dengeyi zedeleyerek bazı nörodejeneratif hastalıkların ilerlemesini tetikleyebilir. Glokom da bunlardan biridir. ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi (NHANES) verilerine dayanan büyük ölçekli bir çalışmada, glokom hastalarında uyku süresi ve kalitesi ile optik sinir hasarı ve görme alanı kaybı arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Fundus fotoğrafçılığı ve otomatik görme alanı testleriyle değerlendirilen katılımcılarda, aşağıdaki bulgular öne çıkmıştır:

• Gecede 10 saatten fazla uyuyan bireylerde, glokom görülme olasılığı 7 saat uyuyanlara kıyasla 3 kat daha yüksektir.
• 9 dakikadan kısa sürede ya da 30 dakikadan uzun sürede uykuya dalan bireylerde, glokom riski iki kat artmıştır.
• Gecede 3 saatten az veya 10 saatten fazla uyuyanlarda, görme kaybı yaşama riski, ideal uyku süresi olan 7 saatlik gruba göre üç kat daha fazladır.
• Gündüz uykululuk nedeniyle bir şeyleri hatırlamada zorluk çektiğini söyleyen kişilerin, gün içinde uykulu olmadığını ve hafıza sorunları yaşamadığını söyleyen kişilere göre görme alanı kaybı yaşama olasılığının iki kat daha fazla olduğu görülmüştür.
• Gün içinde uykulu oldukları için hobileriyle ilgili çalışmalarda zorluk çektiklerini söyleyen kişilerin, hobileriyle ilgili çalışmalarında sorun yaşamadıklarını ve gündüzleri uykulu olmadıklarını söyleyen kişilere göre görme kaybı yaşama olasılıkları daha fazladır.

Bu veriler, uyku süresi ve kalitesinin yalnızca genel sağlık değil, aynı zamanda göz sağlığı açısından da kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.

Obstrüktif Uyku Apnesi ve Glokom
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS), hava yolunun uyku sırasında tekrarlayan şekilde tıkanmasıyla karakterize edilen ciddi bir hastalıktır. OSAS, yüksek tansiyon, kalp hastalıkları ve inme gibi sistemik sorunların yanı sıra glokomla da ilişkilidir. Araştırmalar, uyku apnesi olan bireylerde glokom gelişme riskinin 10 kat artabileceğini göstermiştir. Son yıllarda geliştirilen kontakt lens sensörleri (CLS) ile göz içi basıncı (GİB) 24 saat boyunca, özellikle gece boyunca kesintisiz şekilde izlenebilmektedir. Bu teknolojiler, glokom ile uyku apnesi arasındaki bağlantının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Uyku Pozisyonları ve Göz İçi Basıncı
Yapılan çalışmalar, yatay pozisyonda göz içi basıncının oturur pozisyona göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu fark, glokom hastalarında daha belirgindir. Özellikle yüz üstü veya yan yatma gibi bazı uyku pozisyonları, bir gözdeki GİB’yi artırarak asimetrik optik sinir hasarına neden olabilir. Bu durumun nedenine dair kesin mekanizma tam olarak bilinmemekle birlikte, episkleral venöz basınçta artış ve koroidal kan akımındaki değişiklikler gibi faktörlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Korunma ve Erken Tanı: Düzenli Göz Muayenesi Şart
Glokom, genellikle sessiz seyreden ve geç dönemde semptom veren bir hastalıktır. Bu nedenle 40 yaşından itibaren düzenli göz muayeneleri, erken tanı açısından büyük önem taşır. Risk faktörleri taşıyan bireylerde – örneğin uyku bozuklukları, OSAS tanısı olanlarda daha sık aralıklarla kontrol önerilir.

Sonuç ve Öneriler

• Uyku süresi ve kalitesi, glokom gelişimi ve ilerlemesiyle yakından ilişkilidir.
• Uyku apnesi gibi sistemik hastalıkların kontrol altına alınması, glokom riskini azaltabilir.
• Uyku pozisyonlarının, özellikle uzun süreli yüzüstü yatışın, GİB üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.
• Uyku bozukluğu yaşayan bireylerde glokom açısından tarama yapılması önerilebilir.

Göz sağlığı uzmanlarının, uyku hijyeni hakkında hastalarını bilgilendirmesi ve gerekirse uyku uzmanlarıyla iş birliği yapması önemlidir.

Temmuz 2025

Yaz ayları, dışarıda geçirilen sürelerin arttığı, güneşe daha fazla maruz kalındığı ve dolayısıyla göz sağlığının risk altına girdiği dönemlerdir. Göz sağlığını korumak hem kısa vadede hem de uzun vadede göz rahatsızlıklarını önlemek için kritik öneme sahiptir.

Op. Dr. Umut Akbaş, yaz aylarında göz sağlığını korumanın en etkili yollarından birinin kaliteli bir güneş gözlüğü kullanmak olduğunu belirtiyor. Güneşin UV ışınları, gözlerde ciddi hasarlara yol açabilir. Bu nedenle UV 400 koruması olan gözlükler tercih edilmelidir. Kalitesiz güneş gözlükleri gözlerinizin daha fazla zarar görmesine neden olabilir. Yaz aylarında artan sıcaklıklar vücudun sıvı ihtiyacını artırır. Göz sağlığı için de yeterli sıvı alımı oldukça önemlidir. Gözlerin yeterince nemli kalabilmesi sıvı tüketimi çok önemlidir. Su tüketimi, göz kuruluğunu önlemeye yardımcı olur ve gözlerin sağlıklı kalmasını sağlar.

Deniz ve Havuz Kullanımı
Yazın deniz ve havuz kullanımı oldukça yaygındır. Ancak bu ortamlardaki tuzlu su ve klor göz sağlığını olumsuz etkileyebilir. Deniz veya havuza girdikten sonra gözlerinizi temiz su ile yıkayarak olası irritasyonlardan koruyabilirsiniz. Ayrıca, yüzme sırasında gözlerinizi korumak için yüzücü gözlüğü kullanmanız önerilir.

Göz Makyajı ve Gözleri Dinlendirme
Yaz aylarında göz makyajı kullanımı dikkat gerektirir. Terleme nedeniyle makyaj ürünleri gözlere zarar verebilir. Göz makyajını gece yatmadan önce mutlaka temizleyerek göz sağlığınızı koruyabilirsiniz. Uzun süre güneşe maruz kalmak gözlerde yorgunluğa neden olabileceği için gözlerinizi dinlendirmek için sık sık gölge alanlara geçerek ve güneş gözlüğü takmanız gerekmektedir.

Doğru Beslenme
Sağlıklı beslenme, göz sağlığı için de büyük önem taşır. Yaz meyve ve sebzeleri göz sağlığını destekleyen vitaminler açısından zengindir. Yaz aylarında göz sağlığını korumak için basit ama etkili önlemler alabilirsiniz.

Temmuz 2025

Kalıcılığıyla öne çıkan bazı maskaralar, göz çevresinde göz kuruluğu ve iritasyona neden olabilir. Göz sağlığını korumak isteyenler için ürün seçimi her zamankinden daha önemli hale geliyor.

Makyaj günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelirken, özellikle suya dayanıklı ürünler dayanıklılık ve kalıcılıklarıyla öne çıkıyor. Ancak göz sağlığı uzmanları, bu ürünlerin uzun vadede göz çevresi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Suya dayanıklı maskaraların içerdiği bazı maddeler, göz kuruluğuna ve çeşitli rahatsızlıklara neden olabiliyor.

Göz Kuruluğu ve İrritasyon Riski
Suya dayanıklı maskaralar, kirpiklerde uzun süre kalabilmeleri için güçlü ve kurutucu içeriklerle formüle edilir. Ancak bu formülasyonlar, göz yüzeyini nemli tutan doğal gözyaşı tabakasını olumsuz etkileyebilir. Özellikle hassas göz yapısına sahip bireylerde, bu durum; Göz kuruluğu, Yanma ve batma hissi, Kızarıklık, Bulanık görme gibi şikayetlere yol açabilir.

Temizleme Sürecinde Oluşan Zararlar
Suya dayanıklı ürünlerin en büyük dezavantajlarından biri de zorlu temizlik sürecidir. Bu tür maskaralar, göz çevresinden arındırılırken genellikle yoğun ovalama ya da sert temizleyiciler gerektirir. Bu durum; Göz çevresindeki hassas cilt dokusunun tahriş olmasına, Gözyaşı tabakasının bozulmasına ve Zamanla görme kalitesinde düşüşe neden olabilir. Birçok kullanıcı, sosyal medya platformlarında paylaştıkları deneyimlerde, uzun süre devam eden göz kuruluğu şikayetlerinin bu ürünlerden kaynaklanabileceğini yeni fark ettiklerini ifade etmektedir.

Kimyasal İçeriklere Dikkat
Sadece ürün tipi değil, içerik listesi de göz sağlığı açısından büyük önem taşır. Bazı maskara ve göz makyajı ürünlerinde bulunan kimyasallar, düşük dozlarda dahi gözyaşı bezlerine zarar verebilir. Özellikle Paraben, Formaldehit, Benzalkonyum klorür risk taşıyan maddelerdir. Bu kimyasallar sadece göz kuruluğuna ve tahrişe neden olmakla kalmaz; hormon dengesi üzerinde de olumsuz etkiler gösterebilir.

Göz sağlığını korumak isteyen bireyler için, Suya dayanıklı yerine, suda çözünebilen ve gözle teması güvenli kabul edilen ürünler tercih edilmelidir. Ürün içerikleri dikkatlice okunmalı, bilinmeyen maddeler hakkında araştırma yapılmalı ya da bir uzmana danışılmalıdır. Makyaj temizliği nazik ürünlerle ve göz yapısına uygun şekilde yapılmalıdır.

Temmuz 2025