Göz yüzeyinde yaşayan mikroorganizmaların uzay koşullarında nasıl değiştiği, bilim dünyasında yeni bir araştırma alanı oluşturuyor. Göz mikrobiyomunun uzay ortamındaki değişimini inceleyen uluslararası SpaceOmix projesi, bu alanda geleceğe ışık tutabilecek önemli çalışmalardan biri olarak öne çıkıyor.

İnsan vücudunda yaşayan bakteri, mantar, virüs ve diğer mikroorganizmaların bütünü “mikrobiyom” olarak tanımlanıyor. Daha çok bağırsak sağlığıyla anılan mikrobiyomun göz yüzeyinde de bulunduğu, yeni nesil biyoinformatik analizlerle ortaya konabiliyor. Uzun yıllar steril olduğu düşünülen gözde mikroorganizmaların Dna’larının tespit edilmesi, göz sağlığı ile mikrobiyom arasındaki ilişkinin araştırılmasına yeni bir boyut kazandırıyor. Göz mikrobiyomundaki dengenin bozulmasıyla bazı göz hastalıkları arasında ilişki olabileceği düşünülüyor. Kuru göz, alerjik konjonktivit, üveit ve iridosiklit gibi hastalıklarla mikrobiyom dengesizliği arasındaki olası bağlantılar, bu alanı önemli bir araştırma konusu haline getiriyor.

2025 yılında SpaceX’in Falcon 9 roketiyle gerçekleştirilen Fram2 görevi kapsamında göz mikrobiyomu ilk kez uzay ortamında incelendi. Polar yörüngede beş gün süren görevde aynı kişilerden alınan örnekler Dünya’da ve uzayda saklanarak karşılaştırmalı olarak analiz edildi. Suudi Arabistan, Belçika, Malta ve Florida’dan bilim insanlarının yer aldığı projede, mikroorganizmaların uzaydaki davranışlarının insan fizyolojisini anlamaya katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor. Dr. Öğr. Üyesi Uğur Tunç’a göre önümüzdeki 50-60 yıl içinde insanların uzayda daha uzun süre kalmasıyla ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının çözümü önem kazanacak. Göz mikrobiyomu çalışmaları da geleceğin uzay tıbbına ışık tutabilecek alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Eylül 2026